Anonim Şirket İlkeleri Nelerdir? Anonim Şirket Nedir?

Anonim Şirket İlkeleri Nelerdir? sorusundan yola çıkarak blog yazımızda bu ilkeleri detaylı bir şekilde anlatacağız.

Anonim şirketler küçük sermaye birikimlerini ticari ve sanayi kuruluşları altında toplamakta ve ekonomik hayatta çok önemli bir rol oynamaktadır. Bu sebeple anonim şirketler ülkemizde de çok önemli iktisadi ve sosyal kuruluşlar olmaktadır.

İlkeler konusuna geçmeden önce anonim şirketin tanımına bir bakalım:

Anonim Şirket Nedir?

Bir unvana sahip, aynı zamanda sermayesi paylara bölünmüş, ortakların sorumlulukları yalnızca şirkete taahhüt ettiği mal varlığı ile sınır olduğu şirket tipine anonim şirket denir.

Anonim Şirket İlkeleri Nelerdir?

  • Çoğunluk İlkesi

Sermayenin çoğunluğuna sahip olan kişiler neredeyse şirketin her alanında söz sahibi olmaktadır. Genel kurulda da yeter sayısını sağlayan kişiler, şirket yöneticilerini seçme hakkına da sahip olmaktadır. Buna göre oy hakkı pay sayısına göre belirlenmektedir. Bu sebeple kişiler şirketin kâr payına hisseleri oranında katılmaktadır.

  • Sermayenin Korunması İlkesi

Bu ilkenin en önemli amacı şirketten alacaklı olan kişilerin menfaatini koruma düşüncesine dayalıdır. Bununla birlikte bir diğer amaç kişilerin piyasaya güvenini sağlayacak sermaye güvenirliği oluşturmaktır.

  • Devletin İlgilenilmesi İlkesi

Anonim şirketler, ülkenin ekonomik ve sosyal hayatına katkı sağlamaktadır. Bu sebeple devlet sürekli olarak anonim şirketleri denetlemektedir.

  • Kamuyu Aydınlatma İlkesi

Bu ilkeye göre halka açık anonim şirketin mali durumunu yalnızca pay sahipleri ve alacaklıların bilmesi yetmemektedir. Sermaye piyasasında yatırım yapan kişilerin de bilme hakkı vardır. Bu sebeple halka açık anonim şirketlerin belli kural ve sınırlar çerçevesinde mal varlığı ve mali durumlarla ilgili bilgileri kamuya açıklama yükümlülüğü bulunmaktadır.

  • Sermayeye Katılma Oranına Göre Haklardan Yararlanma İlkesi

Bu ilkeye göre pay sahiplerinin eşit olarak yararlandığı hakların haricinde, paylarıyla orantılı olarak yararlanmaktadır. Buna göre pay sahipleri kâr payı alma hakkı, yeni pay alma hakkı, idari haklardan yararlanmada ölçü olarak kullanılmaktadır.

  • Sınırlı Sorumluluk İlkesi

İlkeye göre pay sahipleri sadece taahhüt ettiği sermaye payları ile şirkete karşı sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır.  Böylece pay sahiplerinin sorumluluğu yalnızca taahhüt ettiği sermaye tutarı kadar ve yalnızca şirkete karşıdır. Türk Ticaret Kanunu 480. maddede açıklaması yapılmıştır. Ek olarak, bu ilke “tek borç ilkesi” olarak da anılmaktadır.

  • Dışarıdan Denetleme İlkesi

Anonim şirketlerde işletme alanları çok kapsamlı ve teknik bir yapıdadır. Ayrıca sermaye tutarları da çok yüksektir. Bu sebeple genel kurulun seçmiş olduğu denetçiler, denetleme konusunda yetersiz kalmaktadır.  Bu durum ise hesap denetimi için dışarıdan gelecek yeminli mali müşavirlere, özel denetleme kurumlarına ve uzman denetçilere ihtiyaç duyulmasına sebep olmaktadır.

Bu bağımsız denetçiler, anonim şirketlerin finansal tablolarını, bilgilerini, kayıt ve belgelerini inceleyerek denetler ve rapora bağlar.

  • Yabancı Bir Malvarlığını İşletme İlkesi

Günümüzde artık anonim şirketlerin, şirkete katılma payı verilmiş ortaklar yerine teknik bilgiye sahip bir kadro tarafından yönetilmesi benimsenmektedir. Bu sebeple anonim şirketin yönetimi yabancı mal varlığı işletmekte olan yöneticilerin eline geçmektedir. Günümüzde bu yabancı yöneticiler CEO olarak anılmaktadır.

  • Eşit İşlem İlkesi

Anonim şirketlerin pay sahiplerinden bağımsız bir tüzel kişiliği bulunmaktadır. Fakat buna rağmen pay sahiplerinin aldığı kararlar ile devam etmektedirler. Bu sebeple de pay sahiplerinin almış olduğu kararlar ile varlıklarını sürdürmektedirler. Bu da anonim şirketlerinin pay sahiplerinin çıkarlarına hizmet etmeye başlamasına sebep olmaktadır. Aynı zamanda şirkette menfaat dengelerinin bozulmasına da yol açmaktadır. Bunun önüne geçmek için ise Türk Ticaret Kanunu’nda eşit ilkesi ile ilgili hükümler yer almaktadır.

Buna göre TTK 357. maddesi ile pay sahiplerinin ve şirketin organlarının şahsi kararlar vermesinin, bu kararları uygulamasının önüne geçmektedir.

  • Emredici Hükümler İlkesi

Emredici hükümler ilkesi TTK’nın 340. maddesinde düzenlenmiştir.  TTK bu madde ile anonim şirketlerin istedikleri gibi sözleşme yapmalarına bir kısıtlama getirmektedir. Bu ilke hem halka açık hem de kapalı olan tüm anonim şirketler için geçerlidir.  Kanuna göre, mevcut olan hükümler dışında bir şey yapmak kanunda açık bir şekilde izin verildiyse mümkündür.

Özetle;

Tüm bu ilkelerin amacı anonim şirketin faaliyetlerini, sermaye yapılarının korunmasını, ortak ve alacaklıların haklarının korunmasını amaçlamaktadır. Ayrıca bu amaç doğrultusunda oluşturulan ilkelerin çoğu kanunlaştırılmıştır.

Anonim şirketin özellikleri, başvuru süreci gibi konular hakkında bilgisi sahibi olmak için “Anonim Şirket Nedir? Nasıl Başvuru Yapılır?” adlı blog yazımızı okuyabilirsiniz.

Benzer Bloglar

e-Hesap Özeti Çözümü

Daha Fazla Bilgi için Bizimle İletişime Geçebilirsiniz!

Tüm Banka Hesaplarınızı Tek Bir Platformdan Görüntüleyin!